Algemene Polen informatie - Forum over Polen - Webcams Polen

Humor en handigheid hebben mij het leven gered

Berg en Dal (ANP) – ,,Als je een beetje handig was, kon je je het leven wel ietsje aangenamer maken in het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz. En humor, dat heeft mij in de moeilijkste tijden echt overeind gehouden.”

Dat zegt de 82-jarige Louis de Wijze uit Berg en Dal bij Nijmegen. De jood De Wijze overleefde vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau in de Tweede Wereldoorlog. Hij reist donderdag met koningin Beatrix, minister-president Balkenende en een vrouwelijke overlevende van Auschwitz in het regeringsvliegtuig naar Polen voor de 60-jarige herdenking van de bevrijding van het kamp. ,,Ik ben zeer vereerd met haar uitnodiging”, straalt de kleine man.

De Duitsers haalden in 1943 het gezin De Wijze uit zijn woning in Nijmegen. Bij het gezin woonde een Duits pleegkind, dat eveneens op transport is gesteld. ,,Voor de Duitsers waren aantallen gevangenen belangrijker dan om welke mensen het ging”, zegt De Wijze.

Kamp Westerbork

Toevallig was zijn oudste zus op bezoek bij haar schoonouders, zodat ze de dans ontsprong. Zij heeft vanaf dat moment op onderduikadressen de oorlog overleefd. Het gezin De Wijze kwam via kamp Westerbork in Duitse concentratiekampen terecht. De ouders, een zusje, ooms, tantes, neven en nichten van De Wijze overleefden de kampen niet. ,,Van onze hele grote familie is maar een enkeling overgebleven.”

De Wijze: ,,Zelf moest ik meedoen aan de derde zogenoemde dodenmars uit Auschwitz naar het westen. De Russen waren al vlakbij. We hebben onderweg de rookwolken van het bombardement op Dresden gezien. Op een gegeven moment gooiden de SS’ers broden in de groep strompelende Joden. Iedereen dook eropaf en op dat moment zagen mijn vriend Herbert Gorski en ik kans te vluchten. We zijn samen naar Berlijn gelopen en hebben zo de oorlog overleefd.” De Wijze zoekt nog steeds naar Gorski, die later in de Sovjet-Unie is getrouwd.

Revuemensen

De Wijze deed in Westerbork mee aan de revue. ,,Ik zing nog steeds graag en heb veel aan cabaret gedaan. Bovendien zeiden ze dat de revuemensen niet op transport zouden gaan. Dat is later toch gebeurd.” Vanaf 1944 zat de toen 22-jarige jongeman in Auschwitz. Hij schuift de mouw van zijn trui omhoog: nummer 175564 kreeg hij daar op zijn arm getatoeëerd. ,,We moesten werken in een fabriek waar methylalcohol werd gemaakt. Een heel gevaarlijk en explosief goedje. En sjouwen met lijken naar de crematoria. Die lucht vergeet ik nooit meer.”

Toch heeft De Wijze glinsterende pretogen. Hij lacht veel en beschikt over een grote voorraad typische Sam-en-Moos-moppen. ,,Ik ga er zeker een aan de koningin vertellen”, zegt hij. ,,Nee, ik ben niet bitter geworden. Ik was 23, toen ik weer in Nederland kwam. Mijn leven begon toen eigenlijk pas. Ik trouwde, kreeg zes kinderen en heb nu dertien kleinkinderen. Het geslacht De Wijze is weer opgebouwd. Dat is fantastisch.”

Duitse grens

Het echtpaar De Wijze woont nauwelijks twee kilometer van de Duitse grens. ,,Daar hebben we geen moeite mee. Ik zeg wel eens: als ze weer komen, zijn wij binnen drie minuten bezet! Ach, jonge Duitsers zijn niet verantwoordelijk voor wat hun vaders en grootvaders hebben gedaan. Wat ik wel erg vind, zijn die jonge nazi’s, ook buiten Duitsland, die beweren dat de holocaust nooit heeft bestaan. Door lezingen op scholen te geven probeer ik jonge mensen te laten zien dat het allemaal echt is gebeurd, ook al lijkt het nu al zo lang geleden.”

De Wijze heeft, zegt hij, na de oorlog geen bekendheid als overlevende van Auschwitz gezocht. ,,Het is op mijn pad gekomen. Zo hoorde ik van het monument bij Westerbork. Toen heb ik gezegd: je moet 102.000 stenen neerleggen voor elke omgekomen Jood. En dat is in 1995 gebeurd. Ook heb ik een boek over mijn ervaringen geschreven, omdat ik graag wil afstuderen als historicus. Dat is nog niet gelukt. Daar zal ik de hoge heren donderdag eens over aanschieten. Maar ik heb ook nog allerlei andere dingen gedaan, die niets met de oorlog te maken hebben. Ik ben gewoon graag onder de mensen.”

Bron: SP!TS Actueel 27 januari 2005

Het hele dorp wist wat in Auschwitz gebeurde

Het is vandaag 27 jan. 2005 zestig jaar geleden dat het Duitse vernietigingskamp in Auschwitz, waar 1,5 miljoen mensen de dood vonden, werd bevrijd door sovjetsoldaten.

Door Stéphane Alonso

Auschwitz/Oświęcim – Tadeusz Szurmak had zich er al bij neergelegd. Als Poolse verzetsstrijder zou hij zeker worden doodgeschoten door zijn Duitse bewakers. Maar de wagen waarin hij met tachtig anderen was gepropt reed uiteindelijk naar een gevangenkamp vlakbij het Zuid-Poolse stadje Oswiecim, door de Duitsers omgedoopt tot Auschwitz. Wat een geluk, dacht Tadeusz. En met hem tachtig anderen.

Wanda Sarna wist inmiddels beter. Zij was vijftien in 1942 en woonde met haar ouders op de eerste verdieping van een huizenblok vlak buiten het kamp. Vanuit haar raam kon ze de roodbakstenen barakken van het kamp zien liggen. Ze kon ook het perron zien, waar de transporten aankwamen, met joden uit alle windstreken van Europa, maar ook met Polen, zoals Tadeusz. Iedereen in de stad wist wat er gebeurde. De baas van het kampcrematorium was Wanda’s buurman. De vroegere buren waren uit hun huis verjaagd.Oświęcim

Vandaag wordt herdacht dat het Duitse vernietigingskamp Auschwitz, waar 1,5 miljoen mensen – vooral joden – de dood vonden, precies zestig jaar geleden, op 27 januari 1945, werd bevrijd door sovjetsoldaten. Slachtoffers en getuigen van wat wel de grootste misdaad van de twintigste eeuw is genoemd, zijn er steeds minder. ,,In mijn vriendenkring sterft nu elke week iemand”, zegt de inmiddels 87-jarige Tadeusz. Mede daarom is de zestigjarige herdenking van de bevrijding van het kamp groots opgezet, met veel royalty en tientallen staatshoofden en regeringsleiders, onder wie koningin Beatrix, premier Balkenende, de Franse president Chirac en zijn Russische ambtgenoot Poetin. Ook het weer lijkt speciaal te zijn besteld. Al dagen wordt Polen gegeseld door wilde sneeuwbuien, wat de aanblik van Auschwitz en het nabijgelegen satellietkamp Birkenau alleen maar grimmiger maakt.

Ook in januari 1945 waren de weersomstandigheden extreem. ,,Na de bevrijding troffen we langs de weg naar Birkenau om de twintig meter een doodgevroren lichaam aan”, zegt Wanda (7 . ,,In het kamp zelf vonden we in één barak tientallen vermagerde kinderen, met alleen dunne dekentjes om de leden.” De sovjets troffen zo’n zevenduizend levende gevangenen aan. Wanda nam er tijdelijk acht in huis op en zou later onderscheiden worden voor haar hulp tijdens en na de oorlog aan gevangenen.

Ondertussen waren 56.000 andere gevangenen – zij die nog konden lopen – bezig met een door de nazi’s geforceerde mars naar andere kampen, meer in westelijke richting. Tijdens die dodenmarsen kwamen tienduizenden alsnog om.

Als de stemmen van slachtoffers en getuigen al lang zijn verstomd, zal er nog onverminderd worden gekibbeld over de nalatenschap van Auschwitz. Voor de joden staat Auschwitz symbool voor de holocaust, voor joods lijden. Voor de Polen staat het kamp symbool voor de wijze waarop hun land eeuwenlang is vertrapt door buurlanden. En binnen de sterk verdeelde zigeunergemeenschappen (Roma) in Oost-Europa fungeert Auschwitz steeds vaker als politiek bindmiddel.

Tien jaar geleden zette de toenmalige president Lech Walesa de eigen Poolse claim kracht bij door de joden helemaal niet te noemen in zijn rede bij de 50-jarige herdenking. Een rel was geboren.

Inmiddels is er veel veranderd in Polen: de huidige president Aleksander Kwasniewski beschouwt het verbeteren van de (economische) relaties met Israël al jarenlang als topprioriteit. Zo bood hij in 2001 onomwonden excuses aan voor de gruwelijke moord door Polen op 1.600 joden in 1941 in het dorpje Jedwabne, een zwarte bladzijde uit de Poolse geschiedenis. De herdenking van vandaag is de kroon op zijn inspanningen. Liever geen gekibbel dus. Maar de Polen morren toch.

Bron: NRC

Chronologie Auschwitz

Chronologie Auschwitz en de verschrikkingen.

Oświęcim (ANP) – Van de talrijke massamoorden die de nazi’s hebben gepleegd, is de genocide op joden qua omvang het grootst. Slechts circa een op de tien joodse kinderen die in 1933 in Europa woonden, was eind 1945 nog in leven. De nazi’s waren niet origineel in hun antisemitische retoriek. In de 19e eeuw schreven jodenhaters in Duitsland al boeken vol met bizarre oplossingen voor het ‘jodenprobleem’.
Negentien van 28 antisemitische Duitse schrijvers die zich tussen 1861 en 1895 met het ‘probleem’ bezighielden, stelden voor de joden helemaal uit te roeien. Wat de nazi’s bijzonder maakte, was dat ze dat op zo’n grote schaal en zo systematisch konden doen. Hieronder volgt een chronologie.

Maart 1933: Rijkskanselier Adolf Hitler, pas benoemd, krijgt volmachten na brand in Rijksdaggebouw. Duitsland wordt een dictatuur en overal worden mensen gevangen gezet. Het bekendste oord, dat dateert uit 1933, is het concentratiekamp Dachau.

September 1935: De joodse Duitsers worden rechteloos met de rassenwetten.

November 1938: In de Reichskristallnacht organiseert het regime een pogrom in heel het land. De ‘rechtspleging’ in Duitsland is inmiddels zo absurd dat de staat verzekeringsmaatschappijen verbiedt de slachtoffers geld uit te keren en boetes oplegt aan de joden die slachtoffer van de geweldplegers zijn.

September 1939: Hitler beveelt euthanasie voor ongeneeslijk zieken. Met de Actie Genadedood experimenteren de nazi’s met het vermoorden van verstandelijk gehandicapten met behulp van uitlaatgassen in bussen en later vergassing in vaste ruimtes. Naar schatting 100.000 gehandicapten worden in twee jaar tijd vermoord. Hitler sprak van ,,levensonwaardig leven”, woorden die ruim werden geïnterpreteerd. De wijze waarop deze moorden zijn gepleegd, was het prototype voor de vernietigingskampen.

September 1939: Met de Duitse inval in Polen begint de Tweede Wereldoorlog. De nazi’s hadden van te voren bepaald dat alle intelligente of vooraanstaande Polen moesten worden vermoord. Hitler en sovjetdictator Stalin hadden kort daarvoor Polen verdeeld.

Juni 1940: Een kazerne bij Auschwitz opent als concentratiekamp voor Polen (Auschwitz I)

Maart 1941: De leider van de Schutzstaffel (SS), Heinrich Himmler, bezoekt Auschwitz en beveelt een grote uitbreiding van het complex aan voor dwangarbeiders voor een industrie- en bouwproject van de SS.

Juni 1941: Duitse inval in de Sovjet-Unie. De troepen worden gevolgd door eenheden, Einsatzgruppen, die talloze joden met hun vuurwapens vermoorden. Een aantal Russische krijgsgevangenen komt naar Auschwitz.

Juli 1941: SS-topman Heydrich krijgt bevel om de ,,definitieve oplossing van het joodse vraagstuk” voor te bereiden.

September 1941: Eerste proef met vergassingen in Auschwitz. De daders gebruiken Zyklon B om zeshonderd Russen en 250 joden te vermoorden.

September 1941: Himmler meldt dat alle joden naar het oosten moeten worden gedeporteerd.

Oktober 1941: De bouw van het kamp Auschwitz-Birkenau (Auschwitz II) begint.

December 1941: Begin van vergassingen met uitlaatgassen van motorvoertuigen in bezet Polen en opening eerste vernietigingskamp Chelmno (Kulmhof), waar uitsluitend wordt gemoord. Er zijn eind 1941 voor de massamoorden met gas al zeker een miljoen joden op andere wijzen om het leven gebracht.

Januari 1942: Berlijn bepaalt dat Russische krijgsgevangenen naar wapenindustrie in Duitsland gaan. Dat betekent onvoldoende slaven voor de mijnen rond Auschwitz en de industrie in Monowitz (Auschwitz III).

Januari 1942: Conferentie in Wannsee bij Berlijn. De nazi-leiding stemt in met ,,definitieve oplossing joodse vraagstuk”.

Juli 1942: Eerste grote groep joden, afkomstig uit Slowakije, wordt naast spoorrails in Auschwitz opgedeeld in een kleine groep dwangarbeiders en een grote groep die wordt vergast. De functie van Auschwitz als voornaam vernietigingscentrum begint met deze massamoord.

Maart 1943: Nieuwe gaskamers en crematoria in Auschwitz-Birkenau geopend.

Mei 1943: De arts Josef Mengele komt naar Auschwitz om gruwelijke experimenten te doen met aanvankelijk zigeuners, kinderen en tweelingen.

October 1944: Opstand van joodse gevangenen in Auschwitz die in gaskamers en crematoria moeten werken (Sonderkommando), in samenwerking met het Poolse verzet. De opstand en de naderende Duitse nederlaag leiden tot de sluiting van gaskamers in november. Himmler beveelt alle sporen van de misdaden uit te wissen.

Januari 1945: (18-21 januari) Circa 56.000 overlevenden worden gedwongen door de kou naar het westen te lopen in zogeheten dodenmarsen. De 27e bereiken Russen het kamp, waar dan nog 7650 mensen verblijven.

Bron: SPiTS Actueel 2005

Oświęcim of Auschwitz

Oświęcim of Auschwitz is wat velen zich afvragen, Internationaal is het voor iedereen duidelijk het moet Auschwitz zijn. In de Poolse stad Oświęcim denkt men liever aan Oświęcim omdat men door Auschwitz eigenlijk geen toekomstmogelijkheden heeft.

Toch heeft ook dit stadje recht op een toekomst, zal haar dat gegund worden?

Enkele archief berichten zijn door ons verzamelt, zodat deze niet verloren gaat.

Wanneer mogelijk zullen wij voor u de pagina’s aanvullen.

De geschiedenis van Polen in WOII

De Invasie

Westerplatte

Model van de luchtfoto van Westerplatte en Danzig’s nieuwe haven op 1 september 1939, met de positie van de Sleeswijk-Holstein

Op 1 September 1939, vielen 1.8 miljoen Duitse troepen op drie fronten Polen binnen; vanuit Oost Pruisen in het noorden, vanuit Duitsland in het westen en vanuit Slowakije in het zuiden. Gebruikt werden 2600 tanks tegenover Polen 180 en 2000 vliegtuigen tegenover de 420 welke Polen op dat moment bezat.

Hun “blitzkrieg” gekoppeld aan hevige bombardementen van onbeschermde de steden en vluchtelingen, was nog nooit eerder vertoond en overrompelde de niet waakzame Polen totaal.
Op 14 september was Warschau omsingeld.

Vanaf dat moment reageerden de Polen, ze boden tegenstand bij Kutno en hergroepeerden zich achter de rivieren de Wisła en Bzura.

Hoewel Groot Brittannië en Frankrijk op 3 september, Duitsland de oorlog verklaarden, ontvingen de Polen geen hulp, maar er werd afgesproken dat de Polen voor 2 weken defensieve gevechten zouden voeren, in welke tijd de geallieerden hun troepen bij elkaar zouden brengen en de aanval zouden inzetten vanuit het westen.

Er zijn veel mythes rond de septembercampagne; de fictieve Poolse Cavalary zou charges uitvoeren tegen Duitse tanks ( zowaar gerapporteerd door de Italiaanse pers en als propaganda gebruikt door de Duitsers.) de vermeende vernietiging van de Poolse Luchtmacht op de grond, of beweringen dat de Poolse artillerie zou weigeren en de invallers niet met succes konden worden bestreden.

In werkelijkheid en ondanks het feit dat de Polen net begonnen waren hun bewapening te moderniseren werden zij gedwongen (door Brittanie en Frankrijk) hun mobilisatie uit te stellen ( wat misschien uitgelegd kon worden als een agressieve provocatie) zodat, op het moment van de inval in Polen eenderde van hun totale mankracht gemobiliseerd was.

Poolse strijdkrachten verzekerden dat de september campagne geen (walk “over” ) zou zijn.
De Wehrmacht had de Poolse antitank capaciteiten flink onderschat ( het van Poolse origine antitank geschut, was op dat moment het beste in de wereld) zodat ze de strijd in gingen met het witte “balkankreutz” prominent getoond op acht punten, deze kruizen waren prachtige mikpunten voor de Poolse bemanningen van het antitankgeschut en dwong de Duitsers radicaal hun nationaal insigne over te schilderen, aanvankelijk in geel en donker, voor hun later campagnes adopteerde zij een soortgelijk “balkankreutz” wat gebruikt werd door de luchtmacht.

Single-turret 7TP

Single-turret 7TP

De recentelijk ontworpen 7TP “czolg lekki”, of lichte tank, de eerste in de wereld ontworpen met een dieselmotor, bewees dat hij superieur was aan de Duitse tanks van dezelfde klasse ( de PzKpfw I en II) welke in staat was serieuze schade toe te brengen aan de Duitse troepen, de enige beperking die ze hadden was, dat ze niet gebruikt werden in geconcentreerde groepen.

Op 17 september, vielen de Sovjet troepen aan de oostkant binnen. Warschau werd omsingeld en twee weken later, gaf het garnizoen aan de Hel Peninsula zich op 2 oktober over. De Poolse verdegingsgroep, welke aan twee fronten vocht, zowel tegen de Duitse- als de Sovjet troepen gaf zich op 5 oktober over.
De Polen hielden hun strijd twee maal zolang vol als was verwacht en hadden de Duitse strijdkrachten meer schade toegebracht dan de Britse en Franse troepen samen in 1940. De Duitsers verloren 50.000 man, 697 vliegtuigen en 993 tanks en pantserwagens.

Duizenden soldaten slaagden er in te ontsnappen naar Frankrijk en Brittannië en velen gingen ondergronds.

Een regering in Ballingschap werd gevormd met Wladyslaw Raczkiewicz als President en Generaal Wladyslaw Sikorski als eerste minister.

De vierdeling

Onder het Duits-Sovjet pact werd Polen verdeeld; de Sovjets pakte en namen op in de Sovjet Unie, de oostelijke helft (wit rusland en west Ukraïne), de Duitsers namen Pommeren, Posnania en Silezië in Het Rijk op terwijl de rest werd aangesteld als het Generale Gouvernement ( een kolonie bestuurd vanuit Kraków door Hitlers vriend Hans Frank).

In de Sovjet zone werden 1,5 miljoen Polen (inclusief vrouwen en kinderen) gedeporteerd naar werkkampen in Siberië en andere gebieden. Vele duizenden Poolse officieren werden gedood op verschillende geheimen plaatsten in de bossen. Het eerste ontdekte massagraf was bij Katyn, vlak bij Smolensk.

De Duitsers maakten hun plannen voor de volledige eliminatie van het Poolse ras ( een taak welke in 1975 klaar moest zijn) naast de Joden. Dit proces van eliminatie “the Holocaust” werd systematisch uitgevoerd. Alle leden van de intelligentsia werd opgejaagd, in opdracht tot het vernietigen van de Poolse cultuur en hun leiderschap (velen werden oorspronkelijk gedetermineerd in “Oświęcim” beter bekend bij de Duitse name “Auschwitz”).

Geheime universiteiten en scholen, een culturele ondergrondse, werden gevormd (de straf voor lidmaatschap van een of hen was de doodstraf).
In het Generale Gouvernement waren ongeveer 100.000 verspreide leerlingen en over de 10.000 universiteitsstudenten betrokken in het geheime onderwijs en opvoeding.

De Poolse Joden werden geplaatst in Ghettos waar zij langzaam verhongerden in een wrede hoop op overleving, in feite, eindigde hun leven door de kogel of door het gas.
Aan het einde werden zij gelijk met niet-Poolse Joden, Zigeuners en Sovjet POW’s naar uitroeiingkampen als Auschwitz en Treblinka getransporteerd; in Auschwitz stierven er meer dan 4 miljoen. 2000 concentratiekampen werden in Polen gebouwd, wat het grootste deel werd van het extreminatieprogramma, omdat dit het deel was waar het grootste van de aanstaande slachtoffers leefden.

Veel Poolse niet-Joden werden of naar Duitsland getransporteerd en gebruikt voor slaven-arbeid of simpel geëxecuteerd. In de steden hielden de Duitsers samendrijvingen en doodde willekeurig als een soort straf voor ondergronds werk of anti Duitse of Pro Joodse activiteiten.
Op het platte land hielden ze prominenten bewoners als gijzelaars gevangen welke wanneer nodig geëxecuteerd zouden worden. Soms liquideerde ze hele dorpen en op zijn minst 300 dorpen zijn op deze manier vernietigd. Hans Frank zei, ” wanneer ik een poster zou moeten ophangen voor elke zeven Polen welke zijn doorgeschoten, zouden de bossen van Polen niet genoeg hout hebben om de posters te kunnen maken”.

Warschau Opstand

Soldiers from Kolegium "A" of Kedyw on Stawki Street in Wola district – Warsaw Uprising 1944 Foto: Juliusz Bogdan Deczkowski

Ondanks zulke horror weigerden de Polen het op te geven of mee te werken (er waren geen Poolse collaborateurs zoals men had in andere bezette landen).
De Poolse ondergrondse AK (Armia Krajowa of Home Army) was de grootste in Europa met 400.000 man. Het Joodse verzet werd apart opgezet vanwege het probleem dat ze opgesloten zaten in de Ghetto’s. Beide organisaties veroorzaakte veel schade aan de Nazi Militaire machine. Vele niet-Joodse Polen redde de levens van duizenden Joden ondanks de straf die daar op stond, betrapt worden betekende de dood ( Polen was het enige land waar de doodstraf stond op het helpen van Joden).

Gevechten op alle fronten

Het Poolse leger, Marine en de luchtmacht reorganiseerden zich in het buitenland en zette van daaruit de gevechten tegen de Duitsers voort. In feite hadden zij de distinctie, als enig land in deze oorlog te vechten aan elk front. In 1940 vochten ze in Frankrijk, tijdens de Noorwegen campagne verdiende zij de reputatie voor enorme moed bij Narvik en in Afrika vocht de Karpaten Brigade bij Tobroek.

Poolse eskaders speelden en belangrijke rol in de “the Battle of Britain”, verantwoordelijk voor 12% van alle vernietigde Duitse vliegtuigen met een verlies van 33 levens. Tegen het einde van de oorlog hadden zij in totaal 86.527 aanvalsvluchten uitgevoerd, verloren in die tijd 1669 man en hadden zij 500 Duitse vliegtuigen en 190 V1 raketten neergeschoten.

De Poolse marine, welke totaal intact was ontsnapt, bestaande uit 60 schepen, inclusief 2 Kruisers, 9 torpedojagers en 5 onderzeeboten ( één van hen was de beroemde “Orzel”) waren betrokken in 665 acties op zee. Het eerste Duitse schip wat zonk in de tweede wereldoorlog, was tot zinken gebracht door Poolse schepen. De Poolse marine deed ook mee met de landingen op D-day.

Anders

Gen. Władysław Anders

Toen de Sovjet Unie door Duitsland in Juni 1941 werd aangevallen, werden Poolse krijgsgevangen vrijgelaten, zij zette een leger op wat onder leiding stond van General Anders. Veel burgers werden onder de bescherming geplaatst van dit leger welke permissie had gekregen op te trekken naar Perzië (het huidige Iran) en daarna door naar Egypte. Dit leger, het 2e Poolse legerkorps vocht met distinctie in Italië haar meest opzienbare overwinning was die bij Monte Cassino in mei 1944 welke de weg naar Rome vrijmaakte voor de geallieerden in hun geheel. Een van die “Helden” van het 2e legerkorps was “Wojtek”, een bruine beer welke in Iran als hun mascotte geadopteerd was, bij Monte Cassino hielp Wojtek zowaar in het gevecht met het dragen van ammunitie voor de kanonnen. Hij stierf, beroemd en zeer geliefd, in de Edingburgse dierentuin in 1964 op een leeftijd van 22 jaar.

Alle Poolse korpsen namen deel aan de geallieerde invasie van Europa en de bevrijding van Frankrijk, speelde in het bijzonder een cruciale rol in de belangrijke slag van de Falaise Gap.
De Poolse parachute brigade van Generaal Stanislaw F. Sosabowski nam deel aan de desastreuze slag om Arnhem in Nederland. In 1945 namen de Polen de Duitse Havenstad “Wilhemshaven” in.

In 1943 werd er een divisie van Poolse soldaten gevormd in Rusland onder Sovjet controle die aan het oostfront vocht. Ze vochten loyaal naast de Sovjet troepen, ondanks het lijden dat ze hadden ervaren onder het Sovjet bewind en zij onderscheidde zich door, door de Duitse defensie linies heen te breken, de “Pomeranian Rampart”, vochten in Saxony en bij de inname van Berlijn.

Stefan Rowecki

General Stefan Rowecki Alias Grot

De “Home Army”, onder bevel van Generaal Stefan Roweki (codenaam “Grot”) en na zijn gevangenneming in 1943 (hij werd later vermoord) vocht een veelzijdige oorlog, soms een open veldslag op brigade of divisiesterkte, soms betrokken bij sabotage’s, vaak opererende als een executie groep welke Duitse beambten liquiderende, ook vaak een psychologisch gevecht voerende tegen de Duitse militairen en burgers. Het was een kostbare oorlog want de Duitsers namen altijd vergeldingsmaatregelen.

De “Inlichtingen Dienst” van de “Home Army” veroverde en verzond delen van de V1 voor onderzoek naar Londen, verschafte informatie over de bewegingen van Duitse troepen (gaven ook een voorwaarschuwing van het Duitse plan voor de inval op Rusland) en gaven de RAF volledige informatie over Peenemunde, waar de Duitsers de V2 raket produceerden.

Het verraad

Katyn

Een massagraf in Katyn, 1943

De misdaad in Katyn werd in 1943 ontdekt en veroorzaakte een scheuring in de Poolse – Sovjet relatie. Vanaf dat moment werd de “Home Army” aangevallen door Sovjet propaganda als zouden ze samenwerken met de Duitsers om zogenaamd in opstand te komen wanneer het Rode leger de buitenwijken van Warszawa zou bereiken.

Heimelijk, kwamen in Teheran, de Britten en Amerikanen overeen, de Russen profijt te laten trekken van hun invasie in Polen in 1939 en stonden toe, dat het veroverde land door hen kon worden behouden. De “toevallige” dood van General Sikorski kwam goed uit en hielp de protesten tot een minimum te beperken.

Toen de Russen in Polen binnentrokken, werkte de “Home Army” samen met hen in het gevecht tegen de Duitsers en behaalden grote overwinningen bij Lwów, Wilno en Lublin om later te ontdekken dat ze zelf omsingeld waren en door hun “wapenbroeders” werden ontwapend en naar werkkampen in Siberië werden gedeporteerd.

Yalta Conferentie met Churchill, Roosevelt en Stalin

Yalta Conferentie met Churchill, Roosevelt en Stalin

Op 1 Augustus 1944, met het Sovjet leger op de rechter oever van de Vistula, begon de Home Army een opstand in Warszawa; “De Warsaw Rising”. Heroische straatgevechten vonden plaats waar de gehele bevolking bij betrokken was, gebruik makende van de riolen als communicatielijnen en vluchtroutes, onder hevige bombardementen welke 63 dagen voortduurden. De stad werd compleet verwoest. Niet alleen hielden de Russen op met oprukken, zij weigerden ook toestemming te verlenen aan de geallieerde vliegtuigen om te landen op de Russische vliegvelden, nadat deze voorraden hadden gedropt. Na de overgave werden veel burgers en soldaten geëxecuteerd of naar concentratiekampen gezonden om te worden uitgeroeid en Warszawa werd met de grond gelijk gemaakt.

Het verlies in Warszawa vernietigde de politieke en militaire instituten van de Poolse ondergrondse en liet een weg open voor een “take over” door de Sovjet.
Met de bevrijding van Lublin in Juli 1944 werd een door de Sovjet gesteund Pools comité voor Nationale Bevrijding (een communistisch gouvernement alleen in naam) opgezet en de Britten voerde grote druk uit – meestal onsuccesvol – op de Poolse regering in ballingschap tot het accepteren van deze status quo. In Yalta, plaatste in februari 1945, de geallieerden Polen in Russische invloed zone voor een NA oorlogs Europa.

Voor de meeste Polen waren deze twee gebeurtenissen perfect helder; Polen was weer verraden. Op een gegeven moment was het Poolse leger, nog steeds vechtende in Italië en Duitsland, voorbereidingen aan het treffen om zich uit protest op alle fronten terug te trekken, tenslotte waren ze getraind en voorbereid om te vechten voor de Poolse bevrijding.
Het is te danken aan het Poolse eergevoel dat zo een terugtrekking nooit heeft plaatsgevonden want het zou enorme gaten in de frontlinies hebben gegeven en besloten werd om hun geallieerden kameraden niet in groot gevaar te brengen.

De oorlog eindigde op 8 mei 1945

De Kosten

Eigenlijk waren het de Polen welke de oorlog verloren hebben.
Meer dan een half miljoen vechtende mannen en vrouwen en 6 miljoen burgers(oftewel 22% van de totale bevolking) stierven.

Ongeveer 50% van hen waren Poolse Christenen en 50% waren Poolse Joden. Circa 5.384.00 of 89,9% van de Poolse oorlogsslachtoffers waren slachtoffer van gevangenissen, dodenkampen, razzia’s, executies, uitroeiingen van Ghetto’s, epidemieën, verhongering, mateloos werken en ziekte behandelingen.
Er zijn zoveel Polen naar concentratiekampen gestuurd dat praktisch elke familie wel iemand had, die daar gemarteld en gedood is.

Er waren één miljoen oorlogswezen en een half miljoen oorlogsinvaliden.

Het land verloor 38% van zijn nationale activa ( de Britten verloren 0,8% en Frankrijk 1,5%). De helft van het land werd verslonden door de Sovjet Unie, inclusief de grote culturele centra Lwów en Wilno.

Veel Polen konden niet terugkeren naar hun land waarvoor ze hadden gevochten, omdat ze bij de “verkeerde” politieke groep behoorden of omdat ze van Oost Polen kwamen en dus Sovjet burgers werden. Anderen werden gearresteerd, gemarteld en gevangen gezet door de Sovjet autoriteiten omdat zij tot de “Home Army” behoorden.

Hoewel overwinnaars, kregen zij geen toestemming deel te nemen aan de overwinningsfeestelijkheden. Door te vechten: “Voor onze vrijheid en die van jullie” verwisselde zij de ene heerser voor de andere en werden voor vele jaren door de geallieerden machten behandeld als “de Vijand” dit nadat geallieerden machten hun eerst hebben verraden in Teheran en Yalta.

Bronnen:
Mieczyslaw Kasprzyk
Wikipedia,
Foto’s Wikipedia
Copyright vertaling Polenforum.nl

De liefde van Lena Goldnadel

In de Tweede Wereldoorlog moet de Poolse Lena Goldnadel onderduiken in Parijs. Ze vindt onderdak in een klooster, wordt verliefd op de zuster die haar begeleidt en laat zich dopen.
Ruim vijftig jaar later, als Erica Fischer dit verhaal optekent, verzoekt Lena haar alle namen en plaatsen onherkenbaar te maken. Waarom? Vraagt Fischer. Ze hoeft nu toch niet meer bang te zijn? ‘Joden moeten altijd bang zijn’, is haar antwoord.

Zeer uiteenlopende, opmerkelijke joodse levens- en liefdesverhalen, waarin de Holocaust een prominente rol speelt: soms direct, namelijk in de Tweede Wereldoorlog, bij latere generaties als eeuwig aanwezige schaduw van groot verlies. Maar evenzeer een rol spelen machtsverhoudingen binnen een relatie of verschillen in ras, geloof, cultuur: ‘Romeo en Julia-verhalen’ dus, van relaties die nauwelijks kans op succes hebben. Het zijn verhalen van verschillende generaties en uit diverse windstreken, o.a. Parijs, Tel-Aviv, Istanbul, Sarajevo. De schrijfster Erica Fischer (ook journaliste en vertaalster), zelf jodin (1943), schreef in ’94 de documentaire roman ‘Aimee en Jaguar’ (vertaald in dertien talen en verfilmd*) die in een recensie ‘een monument tegen racisme en voor de liefde’ werd genoemd. Ook dit boek is een wapen tegen vooroordelen en racisme. Boeiend en veelal in verteltrant weergegeven, maar niet altijd even gemakkelijk om je in te leven. Geen boek om achter elkaar uit te lezen, maar om telkens weer op te pakken.

Productinformatie

Auteur:
Overige betrokkenen:
Taal:
Vertaald door:
Afmetingen:
Gewicht:
Druk:
ISBN10
ISBN13
Erica Fischer
Tinke Davids
Nederlands
Tinke Davids
220x215x135 mm
351,00 gram
1e druk
9055152803
9789055152803

Hier te koop

De jongen in de gestreepte pyjama

gestreepte pyama

De jongen in de gestreepte pyama door John Boyne

De jongen in de gestreepte pyjama begint in Berlijn in 1943. Als de negenjarige Bruno op een dag uit school komt, zijn al zijn spullen in kratten gepakt. Zijn vader heeft promotie gekregen, en Bruno en zijn familie moeten verhuizen naar een plek die ver weg is, waar niets te doen is en waar niemand is om mee te spelen. Hun nieuwe huis staat naast een hek dat zich uitstrekt zover het oog maar reikt, een hek dat Bruno afschermt van de vreemde mensen die hij daarachter ziet bewegen.
Bruno wil ontdekkingsreiziger worden en besluit op onderzoek uit te gaan. Op een van zijn tochten ontmoet hij een jongen wiens leven en omstandigheden zeer verschillen van dat van hem. Toch sluiten de jongens vriendschap, maar het is een vriendschap die niet zonder gevolgen blijft…

John Boyne (Ierland, 1971) is schrijver en journalist. Hij woont in Dublin en schrijft boekrecensies voor The Irish Times and The Irish Book Review.

Productinformatie

Auteur:
Overige betrokkenen:
Taal:
Vertaald uit het:
Vertaald door:
Afmetingen:
Gewicht:
Geschikt voor:
Druk:
ISBN10
ISBN13
John Boyne
Jenny de Jonge
Nederlands
nl
Jenny de Jonge
20x210x134 mm
309,00 gram
15 – 18 jaar
Heruitgave
9022558126
9789022558126

Hier te bestellen

Boeken over en uit Polen

Polen kent vele beroemde schrijvers, Czesław Miłosz een Pools-Amerikaans schrijver, dichter en winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur in 1980, is voor velen daar een beroemd voorbeeld van. Inmiddels zijn er al diverse schrijvers vertaald naar de Nederlandse taal en zeker naar het Engels.

Ook zijn er bekende en onbekende “buitenlandse” schrijvers die over Polen geschreven hebben en dat nog steeds doen. Polen is immers een prachtig land met een rijke geschiedenis waar men eigenlijk nooit over uitgeschreven raakt.

Daar er al veel websites zijn waar deze schrijvers, beschreven worden, alsmede hun pennenvruchten, zullen er op deze pagina boeken komen te staan die door de leden van Polenforum.nl gelezen zijn en al dan niet gewaardeerd worden. Het is zeker niet de bedoeling anderen concurrentie aan te doen. Ons gaat het er om, dat mooie boeken bekendheid krijgen en blijven houden, boeken dus die wij het waard vinden nog eens onder de aandacht te brengen.

De lijst zal dus een groeilijst zijn op Alfabetische volgorde op naam van de schrij(ver)(ster). De titel van het boek zal telkens in rood weergegeven worden, dit is een directe link naar de pagina waar het boek beschreven staat, al dan niet met een afbeelding c.q. andere documentatie.

Wij hopen op deze manier een document samen te stellen waar aankomende lezers zich kunnen verdiepen in een korte weergave over de inhoud van het boek.

Wij wensen u veel leesplezier en heeft u zelf een titel van een Poolse schrijver, of een schrijver die over Polen schrijft, laat het ons gerust weten. Naast boeken over Polen zult u ook boeken vinden die direct of indirect met de Holocaust te maken hebben.

Met vriendelijke groet,

Het Polenforum.nl team

 

Lijst op schrijversnaam:

Avey Denis & Broomby Rob
Boyne John
Davidson Bronia
Davies Norman
Davies Norman
Hahn Beer, Edith & Dworkin, Susan
Fischer Erica
Tokarczuk Olga
Van der Heijde, Hans
Willems Wim & Verbeek Hanneke
Wisniewski Janusz L.
Zamoyski Adam
The Man Who Broke into Auschwitz
De jongen in de gestreepte pyama
Vlucht naar het oosten
God’s playground
White Eagle – Red Star
De Oorlogsbruid
De liefde van Lena Goldnagel
De rustelozen
Dagboek in blik
Honderd jaar heimwee. De geschiedenis van Polen in Nederland
Anna’s vlucht
De slag om Warschau

 
Fictie:

Jenoff Pam – Moffenmeisje

 
Duitstalige schrijvers:

Möller Steffen
Möller Steffen
Expedition zu den Polen
Viva Polonia
All photos and texts on this website are copyrighted.
Unauthorized use without permission of the Author or Administrator, will be punished by international law
Copyright © 2004 - 2015 All Rights Reserved Polenforum.nl